Elke auditor herkent het moment. Het rapport klopt. De analyse is scherp. De risico’s zijn helder verwoord. En toch gebeurt er… weinig. Of niets. Een jaar later staat dezelfde bevinding er weer, misschien iets anders geformuleerd, maar inhoudelijk identiek.
Volgens Leon Yap is dat geen toeval, en ook geen teken dat de audit niet goed is uitgevoerd. Het is een communicatieprobleem. “Het probleem is niet dat auditors ongelijk hebben”, zegt hij, “maar dat ze niet worden gehoord.”
In november 2025 promoveerde Leon Yap op zijn proefschrift The sound of warnings, a musical approach to internal audit effectiveness. Daarin onderzoekt Leon hoe interne auditors effectiever worden gehoord door hun stemgebruik en gesproken communicatie bewust af te stemmen op principes uit de muziek, zoals ritme, dynamiek en emotie. Hij laat zien dat dit helpt om het deaf effect te doorbreken: auditwaarschuwingen blijven inhoudelijk gelijk, maar komen wél als relevanter en urgenter aan bij besluitvormers.
Van muziek naar audit (en weer terug)
Leon begon zijn loopbaan niet in auditing. Integendeel: muziek was jarenlang zijn hoofdwereld. Leon was zanger, songwriter, muziekproducent en zangdocent. Hij volgde een zangopleiding in Denemarken, had een eigen zangschool en platenlabel, maakte en produceerde eigen muziek, trad internationaal op en won als enige niet‑Amerikaan, de Underground Music Award for Best R&B Male in New York (2011). Daarnaast werkte hij met professionele artiesten en acteurs en coachte hij stemmen in studio‑omgevingen. Wie op Spotify even zoekt, zal de liedjes van Leon vinden – ook Leons zoon vindt ze nog leuk.
Toch stapte hij bewust uit de muziekwereld. Succes was nooit zijn drijfveer. Ondanks prijzen en kansen in de muziekindustrie voelde hij dat bekendheid en het commerciële spel niet bij hem pasten. Hij zocht verdieping, cognitieve uitdaging, betekenis.
Terwijl de meesten van ons geïnspireerd worden door muziek (ook als achtergrond bij het schrijven van auditrapporten of risico-opinies), was Leon geïnspireerd geraakt door – niets minder dan – een boek over operational risicomanagement en auditing. Leon maakte een bewuste keuze om over te stappen naar audit.
Ironisch genoeg bracht juist die overstap hem later weer terug naar de muziek — maar nu als denkkader, niet op het podium.
Leon beschrijft het kantelmoment. “Tijdens de RO opleiding volgde ik een les van Arno Nuijten (ed. Em. Prof. dr. Arno L.P. Nuijten RE CIA CISA – de promotor van Leon). Prof Nuijten stelde de vraag of je strategie kunt auditen? Nee, zeiden de meesten, want dat is een creatief proces. Toen kwam het Songfestival in Rotterdam en ik dacht: als je muziek kan beoordelen, dan kun je toch ook een strategie beoordelen? Strategie lijkt creatief, maar bestaat in werkelijkheid uit keuzes, aannames en samenhang. Die keuzes zijn niet willekeurig: ze volgen logica, consistentie en impliciete regels. Daarom kun je strategie beoordelen op vragen als: Is dit consistent? Sluiten keuzes op elkaar aan? Past de strategie bij de context en doelstellingen? Zijn risico’s onderkend en bewust geaccepteerd?
Leon gebruikt muziek als analogie om dit duidelijk te maken. “Veel mensen zeggen: ‘Muziek is puur gevoel’. Maar muzikanten weten: muziek zit vol regels en technieken zoals toonladders, harmonie, ritme, timing, spanning en ontspanning. Je kunt daarom zeggen: ‘Dit nummer klopt’ of ‘dit klopt technisch niet’ — zelfs als smaken verschillen.”
Dit inzicht leidde tot zijn promotietraject — maar nog niet tot zijn uiteindelijke onderwerp. Tijdens zijn werk als auditor zag Leon iets wat iedere auditor herkent: auditors hebben vaak gelijk, maar bestuurders doen er niets mee. Niet omdat de analyse slecht is, maar omdat de boodschap niet binnenkomt.
Toen viel alles samen:
- Muziek draait om hoe een boodschap wordt overgebracht
- Auditing draait óók om overbrengen
- En de stem is daarbij het cruciale, maar vergeten instrument.
“Het probleem is niet dat auditors ongelijk hebben — het probleem is dat ze niet worden gehoord.”
Het deaf effect and biases die daaraan bijdragen
Een veelvoorkomend probleem op het gebied van internal auditing is het deaf effect. Mensen horen de boodschap niet goed vanwege een aantal biases: status quo bias (weerstand tegen verandering), het mum effect (vermijden van slecht nieuws), autoriteitsbias (hiërarchische druk), group thinking (groepsconformiteit) en het studentensyndroom (overmoed in het halen van deadlines). Dergelijke biases zijn een psychologisch filter die de ontvangst van risicowaarschuwingen blokkeert of vervormt. Deze biases weerspiegelen de praktische obstakels die auditors vaak tegenkomen in hun professionele context.
“Mensen filteren continu informatie. Bestuurders en managers krijgen de hele dag waarschuwingen, risico’s en problemen te horen. Hun brein werkt met een filter: ‘Is dit relevant voor mij, hier en nu?’ Als een boodschap dat filter niet passeert, wordt ze automatisch genegeerd — ook al is ze inhoudelijk juist.”
Emotie als toegangspoort tot luisteren
Een belangrijke verbinding tussen muziek en professionele communicatie is het gebruik van emotie, interpretatie van een boodschap. Volgens Leon wordt een boodschap pas echt verwerkt als er emotie aan gekoppeld is.
- Geen emotie → oppervlakkig horen (“weer een risico”)
- Wel emotie → intuïtieve of rationele verwerking (“dit vraagt aandacht”)
Emotie is dus geen toevoeging, maar de toegangspoort tot luisteren.
Leon gebruikt muziek om dit begrijpelijk te maken. “In muziek kun je alle noten technisch juist zingen. Maar zonder emotie en interpretatie blijft het vlak en betekenisloos. Pas als een zanger de tekst voelt en interpreteert, raakt die het publiek.”
Hij zegt in feite: Als jij het zelf niet voelt, kan de ander het ook niet voelen.
Emotie helpt om het deaf effect te doorbreken. Dat geldt volgens hem op exact dezelfde manier voor auditboodschappen.
Dat klinkt voor auditors ongemakkelijk. Het vak is immers gebouwd op objectiviteit, beheersing en neutraliteit. Emotie wordt vaak gezien als iets dat je juist moet vermijden.
Leon draait dat perspectief om. “Emotie is geen manipulatie”, zegt hij. “Het is de voorwaarde om gehoord te worden.” Emotie betekent hier niet drama, boosheid of theatrale uitingen. Het betekent: begrijpen wat je boodschap betekent en dat hoorbaar laten zijn in je stem. Dat is geen pleidooi voor emotioneel worden, maar voor authentiek communiceren. Emotie werkt alleen als de inhoud klopt en de auditor de boodschap zelf serieus neemt.”
Emotie verandert niet wat je zegt, maar of het wordt gehoord. Feiten blijven feiten. Bevindingen blijven onderbouwd. Oordelen blijven professioneel. Emotie wordt niet gebruikt om de waarheid te verdraaien, maar om te voorkomen dat de waarheid wordt genegeerd.
Angst en hoop: verschillende effecten, dezelfde functie
In Leons proefschrift, in een experiment zijn professionals blootgesteld aan een van twee versies van dezelfde risicowaarschuwing: een op een hoopvolle toon, de andere op een angstige toon. Het blijkt dat de angstige versie wordt geassocieerd met een hoger waargenomen risico en een sterker gevoel van urgentie, terwijl de hoopvolle versie als relevant wordt ervaren maar het risico lager wordt ingeschat.
Beide doorbreken het deaf effect, maar leiden tot verschillend gedrag. “Het doel is niet dat mensen altijd direct bijsturen”, zegt Leon. “Het doel is dat ze de boodschap horen en bewust kiezen.”
De stem als professioneel instrument
In professionele settings (audit, bestuur, MT) heb je volgens Leon maar één instrument waarmee emotie kan worden overgebracht: je stem. In plaats van een risicowaarschuwing te zien als een neutrale overdracht van feitelijke informatie, moet het gezien worden als een vorm van actie.
“Je stem is een instrument,” zegt Leon, “net als een pen of een laptop — alleen gebruiken we hem nauwelijks bewust.”
Samengevat: in het formele auditgesprek kan alles vlak en emotieloos klinken. Buiten de vergaderkamer vertelt dezelfde persoon enthousiast en kleurrijk over het weekeinde en het gesprek wordt gehoord.
Met je stem breng je emotie over via:
- Tempo – vertragen bij belangrijke punten
- Pauzes – stilte laten werken
- Dynamiek – variatie in hard/zacht
- Intonatie – hoe zinnen eindigen en bewegen
Als stemcoach hielp Leon een docent om de klas beter onder controle krijgen. Ze zei “ik praat hard, maar ze luisteren niet” . Leon liet haar ervaren wat écht volume en nadruk zijn, door haar stem anders in te zetten. “Ze had één les en ik kreeg daarna een SMSje “Topinstructie, het heeft gewerkt”.” Leon lacht.
Leon vertelt dat tijdens het onderzoek een actrice (Jasmine Sander) auditboodschappen op verschillende manier moest inspreken, variërend van angstig tot hoopvol, en variërend in stemgebruik. Dit allemaal volgens standaardtechnieken zoals ze ook in muziek worden ingezet. Bij testen bleek weer dat de emoties ook gemeend moesten zijn. “Het moet helemaal kloppen, de emotie, de stem en de boodschap”.
“Feiten overtuigen pas als je stem ze relevant maakt.”
Leon geeft wel de kaders aan van zijn onderzoek: “Het ging over gespreksdynamiek. Ik heb daarbij echt vanuit de boodschapper gewerkt. De auditor, vertelt zijn risicowaarschuwing. Een zanger zingt zijn lied, en een acteur doet zijn monoloog, of een saxofonist doet zijn solo. Ik heb niet onderzocht wat er gebeurt als iemand erop reageert en wat dit dan weer doet met de boodschapper.”
Waarom auditors hiermee moeite mee hebben
Leon ziet dat auditors sterk zijn in analyse, zorgvuldig zijn met woorden maar interpretatie bewust weglaten. Omdat ze denken: “Professioneel = emotieloos.” Ze zijn juist getraind in objectiviteit, beheersing en neutraliteit.
Volgens Leon is dat precies het probleem: zonder interpretatie klinkt alles even belangrijk en als alles even belangrijk klinkt, is niets belangrijk.
“We zijn heel goed in wat we zeggen”, zegt hij, “maar we hebben het nooit over hoe we het zeggen.” Dat “hoe” is precies waar effectiviteit verloren gaat.
Volgens Leon kan het professioneel inzetten van emotie en stemgebruik geleerd worden. Niet door zanglessen of toneeltraining, maar door bewustwording en oefening.
Kleine interventies maken groot verschil: één kernzin vertragen, bewust stil zijn na een belangrijk punt, variatie aanbrengen in tempo. Het doel is niet perfect spreken, maar niet genegeerd worden.
Leon verwijst naar een boek over toespraken van Barak Obama (Say It Well: Find Your Voice, Speak Your Mind, Inspire Any Audience door Terry Szuplat). Barak Obama bereidt zijn toespraken goed voor: hij schrijft ze uit, met aandacht voor pauzes, tempo, volume. Dat is ook een onderdeel van de voorbereiding.
“Maar belangrijkste is bewustwording van je eigen stem en je eigen klank. Dan heb je al een hele grote stap gezet. Het is ook heel makkelijk om te zien hoe je overkomt. Je moet gewoon naar de tegenpartij kijken. Als je ziet dat de tegenpartij afhaakt, dan weet je het.”
Het begint al heel simpel om het maar eens een keertje proberen. Neem eens een pauze als je spreekt. En dan verder gaan. Vooral het een moeilijk gesprek wordt, zijn we snel geneigd om sneller te gaan praten. Waarom? Probeer dan eens een keer in die moeilijke gesprek juist die rust te pakken, even ademhalen.”
Interessant is dat Leon ook een parallel ziet met geschreven rapporten. Net als muziek en spreken gaat schrijven over ritme, focus en betekenis.
“Sommige rapporten zijn inhoudelijk sterk”, zegt hij, “maar je verdwaalt erin omdat alles even zwaar is aangezet.”
Muzikale principes kunnen met andere woorden helpen bij structureren, nadruk aanbrengen en leesbaarheid vergroten — zonder de inhoud te veranderen.
Cultuur en context
Werkt dit overal? Leon denkt van wel, met nuance. Zelfs als je een accent hebt, hoor je altijd het verschil tussen boos, verdrietig of blij. Emotie overstijgt taal en accent. Ook is het gesproken in Chinees of gezongen in Koreaans. Zielige liedjes gebruiken dezelfde akkoordenschema’s in Japan, Afrika en Amerika etc.
“Basisemoties zijn universeel”, zegt hij. “Maar de dosering verschilt per cultuur.”
Wat in Italië normaal is, kan in Nederland te veel zijn. Leon noemt een voorbeeld van het liedje van Laura Pausini (“La Solitudine”) dat Paul de Leeuw vertaald ook zong (“Ik wil niet dat je liegt”). “Hetzelfde liedje, toon is hetzelfde – in beide gevallen voel je dezelfde emotie, ook als je de tekst niet begrijpt. Toch raakt het liedje van Paula me meer.”
Eén extra vaardigheid
Aan het einde van het gesprek vat Leon zijn boodschap bijna terloops samen:
“Je hoeft niet harder te praten. Je hoeft je rapporten niet anders te schrijven. Je hoeft alleen te zorgen dat je boodschap niet wordt genegeerd.”
“Gebruik je stem net zo bewust als je rapport, anders blijft je boodschap liggen.”
Zijn pleidooi is geen revolutie, maar een aanvulling. Alles wat auditors doen blijft hetzelfde. Er komt één vaardigheid bij: bewust communiceren, zodat feiten ook effect hebben.
En misschien is dat wel de kern van dit interview: auditkwaliteit zit niet alleen in analyse, maar ook in impact. En impact begint met gehoord worden.
